2025-nji ýylyň ilkinji dört aýynda Russiýada täze tirkeg çekijileriň lizingi geçen ýylyň şol döwri bilen deňeşdirilende 76,3% azaldy. Bu barada Milli senagat maglumat guramasynyň (NAPI) direktory Tatýana Arabaji «Üstaşyr: ýük daşamalar-2025» forumynda habar berdi.
Pese gaçmagyň esasy sebäpleriniň arasynda ol Merkezi bankyň ýokary esasy göterim derejesi sebäpli döredilen lizing we karz önümleriniň elýetersizligi, şeýle hem ýük daşamagyň nyrhlarynyň peselmegini görkezdi.
— Öň ýük daşaýjylar müşderilerinden gelýän girdejileriniň hasabyna soň tölenýän karzlar arkaly lizing töleglerini ýapyp bilýärdiler. Indi ýokary göterim derejeleri sebäpli bu usul häzir asla işlemeýär — diýip, Arabaji düşündirdi.
Ýagdaýy hytaýly ýük daşaýjylaryň bäsdeşligi hasam çylşyrymlaşdyrýar. Bilermeniň sözlerine görä, olar kabotažyň bulaşyk ugurlary boýunça işleýärler we has arzan tehnika, Hytaýda elýeterli lizing we berk kadalaşdyrmanyň ýoklugynyň hasabyna demping edýärler, ýagny bäsdeşleri gysyp çykarmak üçin daşary ýurt bazarynda arzanladylan baha bilen işleýärler.
Arabaji şeýle hem häzirki çökgünligiň 2023–2024-nji ýyllarda bazaryň aşa gyzmagynyň netijesidigini belläp geçdi, şol döwürde ýük daşamaga ýokary isleg we awtoparky täzelemek arkaly ýük tehnikasynyň satuwy rekord bahalara ýetdi.
— Ähli şertler juda amatly ýagdaýda bolsa-da, 2025-nji ýylda bazar 80 müň täze ýük awtoulagyndan we 26 müň tirkeg çekijileriň köpüsini siňdirip bilmezdi – ol eýýäm artykmaç boldy – diýip, ol belläp geçdi.
Hytaýyň tirkeg çekijileriniň Russiýanyň awtoparkundaky paýy häzir 11% düzýär. Şeýle-de bolsa, hünärmeniň sözlerine görä, ýewropaly kärdeşleri bilen deňeşdirilende has az hyzmat möhleti sebäpli, geljekde bazara basyş ýene-de peselip biler.
Şol bir wagtyň özünde ulanylan tirkeg çekijilere bolan gyzyklanma barha artýar: Milli senagat maglumat guramasynyň maglumatlaryna görä, 2025-nji ýylyň ilkinji dört aýynda olaryň lizingi 2,9% köpelipdir.
— Lizing kompaniýalary öň wagtynda yzyna gaýtarylan ýa-da gaýtaryp alnan tehnikalary satýar, ownuk ýük daşaýjylar bolsa islegiň iň ýokary döwründe satyn alnan awtoulaglaryndan dynýarlar – diýip, Arabaji habar berdi.
Ulanylan tehnikanyň bahasynyň birden pese düşmegi onuň eýelerini bir wagtlar Ýewropanyň brendlerinde bolşy ýaly, gaýtadan satuwdan gazanç almak mümkinçiliginden mahrum etdi.
Hünärmeniň pikiriçe, bazaryň dikeldilmegi esasy göterim derejesiniň peselmegi we gurluşyk, raýat önümçiligi we söwda ýaly pudaklaryň janlanmagy bilen mümkin bolup biler – bu ýük daşamagyň ösmegine getirmelidir.
— Häzir lizing bazaryň gatnaşyjylarynyň köpüsine asla gyzykly däl. Täze ýük awtoulaglarynyň bahalarynyň kadalaşmagy dowam eder. Bahadaky tapawutlary bolan hytaýly öndürijiler özleri üçin goşmaça arzanladyşlara ýol berip bilerler. Tirkeg çekijileriň bahasynyň ep-esli derejede ýokarlanmagy diňe Ýewropa brendleriniň gaýdyp gelmegi bilen mümkin bolar, ýöne munuň üçin sanksiýalaryň aýrylmagy zerur bolup durýar – diýip, Arabaji sözüni jemledi.
Çeşme: «Awtomobil ulag hyzmaty»
